السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

182

جواهر البلاغة ( فارسى )

7 - و التّذكر كقوله : أيا منزلى سلمى سلام عليكما * هل الأزمن اللّاتى مضين رواجع ياد آوردن ، مانند سخن شاعر « 1 » : اى دو منزل سلمى ، سلام بر شما باد آيا روزگار گذشته باز مىگردد ؟ 8 - و التّحيّر و التّضجّر ، نحو قول الشاعر : أيا منازل سلمى أين سلماك * من أجل هذا بكيناها بكيناك ابراز سرگردانى و دلتنگىكردن . مثل شعر شاعر : اى خانه‌هاى « سلمى » سلماى تو كجاست ؟ از همين جهت ، براى سلمى و براى خانه‌ها مىگرييم . « سلمى » نام زنى بوده است . و يكثر هذا فى نداء الأطلال و المطايا و نحوها . و اين‌گونه ندا ( براى تحيّر و تضجّر ) در نداى ويرانه‌ها ، شتران و مانند اينها ، بسيار است . توضيح : « أطلال » : ويرانه‌ها . « مطايا » : جمع مطيّه و به معنى شتران است . 9 - و الاختصاص ، هو ذكر اسم ظاهر بعد ضمير لأجل بيانه نحو قوله تعالى : رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ و نحو : نحن العلماء ورثة الانبياء . اختصاص و آن ذكركردن اسم ظاهر بعد از ضمير ، براى بيان آن ضمير است . مانند سخن خداى برين : « رَحْمَةِ اللَّهِ . . . » « 2 » در اين آيهء شريفه ، « أَهْلَ الْبَيْتِ » * اسم ظاهر است ، بعد از « عليكم » آورده شده تا آن را تفسير كند « 3 » ما به وسيلهء « اهل البيت » مىفهميم كه مقصود از ضمير « عليكم » چه كسانى هستند . و مثل : نحن ، العلماء ورثة الانبياء » ما دانشمندان ، ميراث‌داران پيامبرانيم . در اين مثال ، « العلماء » پس از ضمير « نحن » آمده است و آن را بيان مىكند . و يكون الاختصاص

--> ( 1 ) . اين شعر ، از غيلان بن عقبه ، معروف به ذى الرّمه است . ( 2 ) . هود / 73 . ( 3 ) . در ندا ، از منادا ، خواسته مىشد كه به گوينده توجّه كند ولى در اختصاص ، اين توجّه‌كردن ، خواسته نمىشود ، تنها آنچه پس از حرف ندا مىآيد در بين مانندهايش ، مخصوص چيزى مىشود كه به آن ، نسبت داده شده است .